نوغانداری چیست؟

پرورش درخت توت و کرم ابریشم (Bombyx mori L.) نوغانداری نامیده می‌شود. امروزه بیش از 95 درصد ابریشم دنیا در کشورهایی که از ابریشم توت استفاده می‌کنند تولید می‌شود. فقط برخی کشورهای جنوب شرق آسیا و هندوستان برخی از نژادهای کرم ابریشم غیر توت هم پرورش داده می‌شود. مراحل و اصول پرورش ابریشم در کشورهای مختلف تقریبا یکسان است.

مراحل  لاروی خــود کــه دارای چهار مرحله است و پوست اندازی کـرم  ابریشم تنها در دوره پنــج سـن لاروی است، لارو تا این مرحله می توانــد از بــرگ تــوت تغذیــه کند. کل زمان پرورش کرم ابریشم در ایران دو ماه طول می‌کشد و طی این دو ماه تخم در دمای خاصی نگهداری شده لاروها خارج شده از برگ توت تغذیه می‌کنند و در نهایت برداشت می‌شوند. حشره کرم ابریشم دوره زندگی محدودی دارد و یک نسل دارد و باید شرایط محیطی، تغذیه، دما، رطوبت، نور و تهویه  فراهم باشد و عاری از عوامل بیماری زا باشند. بر اساس قوانین کشور نوغان یا تخم کرم ابریشم مورد نیاز طی برنامه ای از لاین های مناسب توسط مرکز تحقیقات ابریشم کشور تولید شده و جعبه زنی شده و نگهداری می‌شود.

هر ساله در ماههای فروردین و اردیبهشت بعد از رفع سرمای بهاره در جعبه هایی به مراکز تولید تحویل داده می‌شود. هر جعبه استاندارد یک قاب چوبی است که ابعاد 17 در 8.8 سانتی متر در ارتفاع 0.4 سانتی متر. در این جعبه یک پوشش ململ وجود دارد که تخم کرم های ابریشم روی آن قرار دارد. با توجه به نژاد دارای 20000 تخم کرم است و وزن هر کدام از آنها بین 11 تا 12 گرم است.

تخم نوغان های تجاری ایران از نژاد های دو نسله زمستان گذران هستند و بعد از طی شدن سرمادهی از سردخانه خارج شده و در اختیار نوغاندار قرار می‌گیرد. برای انتقال نوغان ها جعبه های تخم نوغان نباید در معرض آفتاب قرار بگیرند و از طرفی جعبه کاملا بدون سوراخ هم نباشد. تخم ها باید در محلی  با تهویه نگهدری شوند. از انتقال با دستان آلوده جلوگیری شود و از طرفی تخم توتون در کنار توتون و تنباکو یا مواد نفتی هم قرار نگیرد. همچنین شوک فیزیکی هم به تخم ها وارد نشود. جابجایی تخم ها باید در دمای خنک انجام شود. کیسه های خاصی برای نگهدای تخم ها وجود دارد که رطوبت را بالا نگه داشته و باعث می‌شوند دما کاهش پیدا کند.

حشره کرم ابریشم توت مانند سایر حشرات خونسرد است و تحت تاثیر دما و رطوبت محیط قرار می‌گیرند. شرایط نا مناسب مانند دما، رطوبت، نور نامناسب و یا آلودگی های محیطی باعث می‌شود از کیفیت و کمیت و رشد و نمو لاروها کمتر شود. محیط های مناسب باید توانایی کنترل دما و رطوبت را داشته باشند. کرم جوان نسبت به کرم بالغ به شرایط محیطی حساس تر است. به همین دلیل محل هایی که برای خارج شدن تخم و پرورش کرم های جوان در نظر گرفته می‌شوند باید دارای کنترل دما، رطوبت، نور و تهویه باشند. جعبه های تفریخ دارای ابعاد 1*24*36 سانتی متر مکعب هستند و کف آن پارچه های سیاهی وجود دارد. مکان های پرورش شامل اتاق تفریخ، سالن پرورش کرم جوان و بالغ باید قابل شستشو و ضد عفونی با شعله و مواد محلول باشد. طوری باشد که بتوان اتاق را تاریک کرد و یا آفتاب تابانده شود. همچنین نباید حیوانات، پرندگان یا جوندگان بتوانند داخل این اتاق ها بشوند. از وسایل تولید نور و گرمای غیر آلوده کننده استفاده شود. برای مرحله تفریخ یا خارج شدن لاروها از تخم یک متر مربع کافی است. برای یک جعبه تخم تجاری در سنین لاروی مختلف مساحت و فضای مورد نیاز به ترتیب زیر است:

برای استفاده بهتر از فضا باید از بستر های طبقاتی استفاده شود. برای جلوگیری از خروج گرما باید پوشش سقف و دیوارها عایق بندی شود می‌توان از پوشش هایی مانند کلش، نی، سفال، ایرانیت هم استفاده کرد. باید برای تعویض لباس، ضدعفونی وسایل و دستها و آماده سازی بستر فضاهای خاصی تعبیه شود. برای جلوگیری از بروز بیماری ها در لاروها باید بهداشت کاملا رعایت شود.